Giáo dục: Đổi mới năng được chết!

Ngày 31-7, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức hội nghị nêu quan điểm và kiến nghị của dân chúng với Đảng, nhà nước, MTTQ Việt Nam về “Các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam hiện giờ”. Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cùng đông đảo đại diện của Văn phòng Chính phủ, Văn phòng chủ toạ nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), Ban Khoa giáo Trung ương… cùng các chuyên gia giáo dục đã dự hội nghị góp ý quan yếu này. Nhiều lệch lạc, thất bại PGS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội), thẳng thắn cho rằng chương trình phổ quát hiện hành đang có 2 sai lệch. Một là quá chú trọng đến tri thức văn hóa nói chung, bắt trẻ học những thứ mà sau khi tốt nghiệp không bao giờ gặp phải trong cuộc sống. Hai là các môn học “làm người” không được chú trọng, những lề luật đơn giản nhất trong cộng đồng, thái độ đối với môi trường, thiên nhiên, những điều thiện cần làm, tính trung thực, vị tha, tôn trọng pháp luật… đều không được dạy bảo một cách có hệ thống. Theo Phó chủ toạ nước Nguyễn Thị Doan, ở bậc tiểu học cần tập kết vào dạy người và học lễ cho học sinh. Trong ảnh: học trò Trường Tiểu học Võ Trường Toản, quận 10, TP HCM trong một giờ học Ảnh: TẤN THẠNH Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đánh giá đạo đức học sinh bây chừ xuống cấp đến mức báo động. Theo bà Doan, nếu muốn đổi thay sản phẩm đào tạo thì cần chỉ thẳng vào khiếm khuyết, phải xác định thực tại đích giáo dục của từng cấp học, xem khiếm khuyết cái gì thì sửa cái đó. Thí dụ, ở bậc tiểu học, giáo dục tư cách phải được chú trọng vì nó chi phối tất thảy quá trình sau này, bậc tiểu học cần giao hội vào dạy người và học lễ... Ở bậc THPT, PGS Văn Như Cương cho rằng nếu đặt câu hỏi “học phổ thông để làm gì?”, câu giải đáp nhất tề sẽ là “để thi vào ĐH”. Theo ông, chương trình phân ban đã thất bại, nên sau THPT, chỉ có con đường độc nhất vô nhị nhưng lại rất méo mó là thi lên ĐH và CĐ. Cách sửa sai ở đây chỉ có thể là xác định lại mục tiêu của bậc học phổ thông, thay đổi mạnh mẽ chương trình và cấu trúc lại hệ thống bậc phổ quát với thời gian học là 11 năm. Theo đó, sau 5 năm tiểu học, 4 năm trung học cơ sở, học sinh có thể chia 2 nhánh, một là học tiếp THPT (khoảng 40%) để thi vào ĐH, số còn lại (60%) vào học các trường trung học nghề. Mong đợi SGK mới PGS Trần Thị Tâm Đan, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, đã đưa ra 8 giải pháp đổi mới giáo dục phổ quát, trong đó nhấn mạnh đến việc đổi mới chương trình và sách giáo khoa (SGK). Theo bà Tâm Đan, chương trình và SGK mới phải được xây dựng theo hướng giảm tải tối đa, tinh gọn, cập nhật và khả thi, giải quyết những vấn đề mà chương trình hiện nay chưa giải quyết xong, đó là phương thức thực hiện giáo dục thể chất, giáo dục mỹ học, phân hóa ở cấp THPT. Tuy nhiên, trên thực tiễn, các chuyên gia giáo dục đang rất lo lắng vì ngành giáo dục đang “hết sức chậm chạp” trong việc đổi mới này. Bộ GD-ĐT cho biết năm 2015 sẽ có chương trình và SGK đổi mới. Tuy nhiên, PGS Văn Như Cương cho rằng đó là “điều khó tin” vì đề án đổi mới chương trình và SGK mới chưa được phê chuẩn và cũng chưa được phổ thông rộng rãi để lấy ý kiến các giới, ngành. Bỏ thi tốt nghiệp THPT? Liên can đến cải cách thi cử, Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đã đề nghị Bộ GD-ĐT nghiên cứu bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT. Lý do, theo bà, tỉ lệ đỗ tốt nghiệp trên toàn quốc năm nào cũng đạt 95% - 96%. “Chỉ một năm khi thực hành cuộc vận động “2 không” là thắt chặt, có trường chỉ đỗ tốt nghiệp 10%-20%, thậm chí có lớp không có học sinh nào đỗ. Liệu có thắt chặt mãi được không? Nếu thắt thì phải thắt khâu quản lý, thắt quá trình dạy và học để bỏ kỳ thi này” - Phó Chủ tịch nước phân tách. Một lý do nữa cũng được Phó chủ toạ nước nêu ra, đó là kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ được tổ chức quá gần nhau gây găng tay cho thí sinh cũng như tốn kém cho xã hội. “Hai kỳ thi quá gần nhau vừa khổ cho gia đình vừa khổ cho nhà trường” - bà Doan nói. Ý kiến của Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan được nhiều chuyên gia giáo dục dự hội nghị nhất trí. Phải đổi mới căn bản, toàn diện Cùng ngày, Chính phủ đã nghe và cho quan điểm về đề án “Đổi mới cơ bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế” (gọi tắt là đề án). Mô tả dự thảo đề án, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận cho biết ngoài mục tiêu đến năm 2030, giáo dục Việt Nam trở thành nền giáo dục mở, chất lượng cao, đạt trình độ giáo dục tiên tiến trong khu vực và hội nhập quốc tế..., Đề án cũng thẳng thắn nhóng hàng loạt hạn chế, yếu kém như chất lượng giáo dục còn thấp so với đề nghị phát triển kinh tế - tầng lớp... Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến phân tích: Đề án phải có các giải pháp cụ thể nhằm tạo ra “sản phẩm” khỏe cả về thể chất lẫn tâm hồn. Bà Tiến cũng dẫn thí dụ Singapore “hóa rồng” là do họ ý thức rất lớn về phổ cập tiếng Anh cho người dân nhưng đây lại là điểm yếu của nền giáo dục Việt Nam. Bà Tiến dẫn ví dụ 2 người con trong gia đình bà cho thấy sự dị biệt rất lớn do trình độ tiếng Anh cũng như cách học, nơi học: “Một đứa học trường chuyên, chương trình rất nặng, thân không lớn nổi; một đứa thì chỉ giao hội học tiếng Anh nhưng kiếm được học bổng ở nước ngoài”. Cho quan điểm về đề án, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng: “Đổi mới cơ bản, toàn diện nền giáo dục là vấn đề khó nhưng phải cố gắng”. Thủ tướng yêu cầu ban soạn thảo nối nghiên cứu, thẩm tra lại bố cục, nội dung của đề án, đặc biệt đích đổi mới, các nhiệm vụ và giải pháp... “Vấn đề mấu chốt là đổi mới tư duy, đổi mới nhận thức để đề án đáp ứng đề nghị công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” - Thủ tướng nhấn mạnh. Bảo Trân YẾN ANH