TPP - “Cuộc chơi” phức tạp đầy hấp hay dẫn

Dịp lớn, thách thức nhiều Hiệp định TPP bao gồm những thỏa thuận về bàn bạc hàng hóa, các quy định về xuất xứ, can thiệp, rào cản kỹ thuật, bàn luận dịch vụ, vấn đề sở hữu trí não, chính sách của chính quyền… giữa những nước tham gia. Ngoài ra, TPP còn bao gồm các nguyên tắc hợp nhất giữa các đối tác về một số vấn đề mới như quyền của người cần lao, bảo vệ môi trường, tiêu pha của chính phủ, tính minh bạch, doanh nghiệp quốc gia và kết liên chuỗi cung ứng. Ảnh minh họa. TPP đặt ra mục tiêu ban đầu là giảm 90% các loại thuế xuất du nhập giữa các nước thành viên trước ngày 1-1-2006 và đến năm 2015, mức cắt giảm sẽ là 0%. Việc luân chuyển hàng hóa giữa các nước dự sẽ dễ dàng hơn nhờ hàng rào quan thuế, hạn ngạch nhập cảng và các biện pháp ưu đãi hàng nội địa được dỡ bỏ. Với mục tiêu đó, lợi. Từ TPP đem lại cho các nước tham dự đã rõ ràng. Bởi càng ít rào cản trong thương mại và đầu tư đồng nghĩa với lợi nhuận tăng trưởng. Và chính những quy định trong TPP buộc các nước phải đưa ra các cam kết xúc tiến mạnh mẽ hơn cách tân phạm vi chính sách luật pháp về thương nghiệp và đầu tư. Đây chính là “bàn đạp” và cũng là thời cơ để các nước còn thua kém hơn trong TPP vượt qua những rào cản của chính mình, theo kịp các nước và vươn ra hội nhập toàn cầu. Chính vì vậy TPP được coi là hiệp nghị giúp tăng cường hội nhập kinh tế khu vực, xúc tiến các mục tiêu phát triển, tạo việc làm trong phạm vi một thỏa thuận cân bằng và toàn diện trong bối cảnh giữa các nước dự có chênh lệch về trình độ phát triển. Dự TPP các nước có nhịp tiếp cận thị trường, thúc đẩy xuất khẩu, mở ra các thời cơ cộng tác và đầu tư cho doanh nghiệp… Tuy nhiên, cùng với đó, TPP cũng tạo ra công ép lớn về mở cửa thị trường, áp lực cạnh tranh đối với các doanh nghiệp, ngành, nghề công nghiệp, nông nghiệp hay dịch vụ… ở các nước được cho là kém phát triển hơn trong TPP. Cùng với đó là những quy định, tiêu chuẩn khe khắt trong TPP về một số lĩnh vực chẳng hạn như quyền sở hữu trí não, vấn đề bảo hộ... Mà các nước phải tuân thủ. Cuộc “mặc cả” khó khăn Chính những thách thức mà TPP tạo ra là lời giảng giải cho câu hỏi tại sao quá trình thương thuyết về TPP lại bị kéo dài và khó khăn tới vậy. Rõ ràng các nước đều hiểu rằng, tự do thương mại không hẳn chỉ đem lại những “trái ngọt” mà song hành với đó luôn là những nguy cơ và thách thức không hề nhỏ. Mỗi nước tham gia thương thảo TPP về bản tính là đang “mặc cả” để tránh hoặc giảm phần thua thiệt về mình. Qua 18 vòng thương lượng, 12 nước tham gia (Ô-xtrây-li-a, Bru-nây, Ca-na-đa, Chi-lê, Ma-lai-xi-a, Mê-hi-cô, Niu Di-lân, Pê-ru, Xin-ga-po, Mỹ, Việt Nam và Nhật Bản - nước mới tham dự thương lượng chính thức vào tháng 7 này), đã chốt được 5 vấn đề đó là: Tạo thuận tiện thương mại, thống nhất tiêu chuẩn, viễn thông, phát triển và doanh nghiệp vừa và nhỏ. Ngoài ra, các nước cũng hợp nhất được 9 vấn đề khác. Ngoài ra, các nước cũng đã thu hẹp được dị đồng can dự đến các vấn đề phức tạp như sở hữu trí tuệ, môi trường và doanh nghiệp quốc gia. Đây cũng chính là những vấn đề còn phải nối đàm phán, ngoại giả còn có các vấn đề chông gai khác chưa đồng thuận là tiếp cận thị trường hay dỡ bỏ quan thuế, lao động và thương mại điện tử. Trong phạm vi đàm phán TPP, các nước phải bàn luận tổng cộng 29 vấn đề khác nhau. Ngoại giả, việc Nhật Bản đã chính thức dự thương thảo TPP cũng được dự báo sẽ khiến cuộc đàm phán khó khăn hơn và bị kéo dài thêm vì Nhật Bản có thể yêu cầu coi xét lại một số vấn đề mà các nước tham dự trước đây cơ bản đã thống nhất. Dự TPP đồng nghĩa với việc Nhật Bản phải mở cửa các ngành không có tính cạnh tranh như nông nghiệp. Hiện Nhật Bản vẫn không nhượng bộ trong vấn đề duy trì mức thuế cao đánh vào một số sản phẩm nông nghiệp du nhập. “Sức hút” TPP Nếu được thành lập, TPP sẽ trở thành một trong những khu vực thương nghiệp lớn nhất thế giới với hơn 792 triệu người, đóng góp gần 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của thế giới và khoảng 1/3 kim ngạch thương nghiệp toàn cầu. Dự định sau khi thành lập, TPP sẽ được mở rộng theo từng giai đoạn để xúc tiến hội nhập kinh tế sâu rộng hơn, tạo nền móng vững chắc để thành lập Khu vực thương mại tự do (FTA) châu Á-Thái Bình Dương. Việc Nhật Bản quyết định tham gia TPP cho thấy sức hấp dẫn của khu vực châu Á-Thái Bình Dương đang nổi lên như “đầu tàu” xúc tiến kinh tế toàn cầu, đồng thời cũng góp phần làm gia tăng tầm quan yếu của TPP. TPP được đánh giá là cơ chế góp phần thúc đẩy lớn đối với việc định hình thứ tự thương mại mới ở châu Á. Hiện TPP đang cuốn sự quan tâm của nhiều nước khác trong khu vực cũng đang ôm mong muốn tham gia thương thuyết. Trong số các nước dự đàm phán, Mỹ nổi lên là nhà nước “sốt sắng” hàng đầu, song cũng là một đối tác được cho là “khó chịu” nhất. Mỹ hiện đang rất mong muốn sẽ đạt được mục tiêu kết thúc thương thuyết TPP trong năm nay. Cũng dễ hiểu vì ngoài lợi. Kinh tế đã quá rõ ràng, các đích địa chính trị của Oa-sinh-tơn khi tham gia TPP cũng không khó để nhận thấy. Ông Hui-Yi Tseng, nhà nghiên cứu tại Học viện Đông Á (Xin-ga-po) cho rằng, TPP là một rường cột trong chính sách kinh tế của chính quyền Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma. Các chính sách này hiện đang đóng vai trò quan yếu trong “chiến lược xoay trục về châu Á”, một phần cũng vì lĩnh vực quân sự chưa đủ để hỗ trợ chiến lược tái cân bằng của Mỹ. Một trong những mục tiêu của Mỹ dự TPP được giới phân tách nhòm đó là nhằm ứng phó với những ảnh hưởng ngày một gia tăng về thương mại của Trung Quốc trong khu vực và thế giới. MAI NGUYÊN