Chuyên nghiệp hóa hoạt thêm động công chứng tại Hà Nội

Trăn trở về quy mô Công tác tầng lớp hóa hoạt động công chứng với việc cho phép ra đời các văn phòng công chứng hoạt động song song cùng các phòng công chứng nhà nước là chủ trương thông thoáng nổi bật của Luật Công chứng. Đây là quy định được thực hiện với mục tiêu trả lại đúng tính chất của hoạt động công chứng, nên ngay khi mới được triển khai, quy định đã lôi cuốn được sự quan hoài rất lớn của xã hội. Khi mới đi vào thực hành, hai luồng ý kiến khác nhau đã xuất hiện. Một luồng quan điểm mong muốn các quy định và tinh thần thông thoáng của Luật Công chứng sớm đi vào cuộc sống với sự xuất hiện hàng loạt các văn phòng công chứng vừa tạo sự cạnh tranh lành mạnh với các phòng công chứng quốc gia, vừa góp phần giảm tải khối lượng công chứng càng ngày càng nhiều trên địa bàn Thủ đô. Một luồng quan điểm khác lại đề xuất hạn chế tốc độ phát triển về số lượng các văn phòng công chứng vì cẩn trọng và lo ngại về chất lượng, hậu quả từ các văn bản công chứng kém chất lượng, chưa kể đến những nghi ngại về trình độ công chứng viên cũng như sự sáng tỏ tại các văn phòng công chứng này. Trước tình hình đó, Sở Tư pháp Hà Nội đã chủ động tham khảo mô hình tổ chức, hoạt động công chứng của một số nước phát triển về “công chứng tư” trên thế giới, cân nhắc về nhu cầu công chứng thực tế khởi hành từ sự phát triển kinh tế-từng lớp của Thủ đô, từ đó hợp nhất cần mở mang mô hình văn phòng công chứng theo hướng phát triển bền vững đi đôi với hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Hà Nội cho phép ra đời các văn phòng công chứng nhưng không mở mang ồ ạt mà theo lộ trình từng bước, có coi xét tới việc quản lý các văn phòng này có vượt quá “tầm với” hay không. Qua 5 năm triển khai, đến nay, ngoài 10 phòng công chứng quốc gia, trên địa bàn Hà Nội đã có thêm 93 văn phòng công chứng với tổng số trên 230 công chứng viên đang hoạt động trải khắp địa bàn thành thị. Các văn phòng công chứng này thường xuyên chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động, không chỉ giúp giảm tải cho các phòng công chứng của thành phố mà còn đáp ứng tốt nhu cầu công chứng, giao dịch của các tổ chức, công dân. Người dân Thủ đô không còn phân biệt giữa các phòng công chứng của thành thị với văn phòng công chứng, mà chỉ có sự so sánh, đánh giá về chất lượng hoạt động của từng tổ chức hành nghề công chứng, từng công chứng viên cụ thể. Nâng tầm chuyên nghiệp hóa Để nâng cao hiệu quả quản lý quốc gia trong lĩnh vực xã hội hóa hoạt động công chứng, Sở Tư pháp đã tham vấn và được Ủy ban quần chúng thị thành Hà Nội cho phép thành lập Hội công chứng thị thành Hà Nội. Hội ra đời nhằm nâng cao vai trò tự quản của hội nghề, giúp đỡ nghiệp vụ cho các văn phòng công chứng, san sẻ thông báo, kinh nghiệm chung giữa các tổ chức hành nghề công chứng. Bên cạnh đó, Sở Tư pháp cũng đã xây dựng đề án Quy hoạch phát triển tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh thành và Quy chế kết hợp quản lý trong lĩnh vực công chứng quyền sử dụng đất trên địa bàn thành phố Hà Nội để trình Ủy ban Nhân dân tỉnh thành ban hành. Đặc biệt, để góp phần bảo đảm an toàn pháp lý, hạn chế rủi ro cho việc công chứng các hợp đồng, Sở Tư pháp Hà Nội đã phối hợp với Hội công chứng thành thị và các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn xây dựng chương trình quản lý thông báo ngăn chặn và thông báo về hợp đồng, giao du đã công chứng. Mục đích của hệ thống thông báo ngăn chặn và cảnh báo này là hạn chế việc thực hiện song song nhiều giao tế đối với một tài sản, hạn chế việc công chứng đối với giấy chứng thực quyền sở hữu nhà, quyền dùng đất đã có quyết định thu hồi, đã bị hủy, bị mất... Song song, giúp hạn chế việc sử dụng văn bản công chứng giả tham dự giao dịch, đăng ký biến động, đăng ký giao dịch đảm bảo. Với việc Sở đứng ra làm mối manh kết liên, đã có 93/96 tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn thành thị tham gia và cùng nhau chia sẻ hơn 1.000.000 thông tin trong chương trình. Những thông tin này được các công chứng viên đánh giá cao về hiệu quả sử dụng, rút ngắn thời kì giám định và hạn chế rủi ro nghề nghiệp. Ông Nguyễn Tú, Trưởng văn phòng công chứng Nguyễn Tú, cho biết từ sau khi chương trình quản lý thông báo ngăn chặn được đưa vào sử dụng, bất kể hồ sơ nào đến văn phòng đề nghị công chứng cũng đều được các cán bộ trong Văn phòng công chứng Nguyễn Tú gieo rắc ngay trong kho dữ liệu, qua đó đã loại trừ khá nhiều hồ sơ có dấu hiệu giao tiếp phi pháp, song song phát hiện được nhiều thông báo có yêu cầu ngừng giao dịch hoặc ngăn chặn giao thiệp của cá nhân chủ nghĩa hoặc cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao tế công chứng. Tuy nhiên, ông Tú cũng kiến nghị các thông báo giờ trong kho dữ liệu còn chưa đầy đủ, trong thời gian tới cần bổ sung thêm từ nhiều cơ quan đơn vị liên quan (như các văn phòng đăng ký quyền dùng đất, cơ quan công an, tòa án, viện kiểm sát…) mới bao quát kịp thời diễn biến giao dịch, hợp đồng tại hồ hết các mảng, lĩnh vực cần công chứng. Trong chương trình quản lý thông báo ngăn chặn này còn có một nguồn thông báo quan trọng được thống kê, cập nhật từ Ủy ban quần chúng. # Các quận, huyện, thị xã về những trường hợp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, quyền dùng đất đã có quyết định thu hồi, đã bị hủy hoặc đã bị mất. Hiện tại, chương trình đã thống kê được dữ liệu của 21/29 quận, huyện, thị xã và trong thời kì tới sẽ tiếp chuyện được cập nhật từ các văn phòng đăng ký quyền dùng đất và những quận, huyện còn lại. Đại diện đơn vị trực tiếp đảm nhiệm việc kết nối dữ liệu, ông Lã Hoàng Hưng (Phó phòng Bổ trợ Tư pháp, Sở Tư pháp Hà Nội) đánh giá cao chất lượng của những thông báo này và cho rằng: “Chỉ riêng việc công bố công khai thông báo đó đã giúp giảm thiểu khả năng gian lậu, lường đảo trong quá trình công chứng những loại hồ sơ này.” Ông Hưng cho biết thêm đã có nhiều, tỉnh, thành khác trên cả nước thử khai triển chương trình quản lý thông tin ngăn chặn này, tuy nhiên theo đánh giá của Bộ Tư pháp, chưa nơi nào triển khai hiệu quả như tại đô thị Hà Nội. Phát huy lợi thế này, sắp tới, Sở Tư pháp sẽ trình Ủy ban dân chúng thành thị Hà Nội ban hành Quy chế quản lý, dùng chương trình. Nếu làm được điều này, sẽ có đông đảo các cơ quan chức năng như tài nguyên môi trường, cơ quan tố tụng các cấp... Cùng phải có nghĩa vụ cập nhật thông tin để tạo thành kho dữ liệu hoàn chỉnh, đầy đủ, kịp thời, giúp giảm tối đa các giao thiệp bất hợp pháp. Con số hơn 830.000 giao kèo, thu trên 540 tỷ đồng bạc lệ phí và thù lao công chứng, nộp ngân sách 120 tỷ đồng... Của các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn thành thị Hà Nội trong 5 năm qua là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của chủ trương từng lớp hóa hoạt động công chứng. Các văn phòng công chứng đã dần khẳng định được vai trò, vị trí và hoạt động càng ngày càng chuyên nghiệp của mình. Đây là bước “chuyển mình” mạnh mẽ của công chứng Thủ đô, giúp đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao kèo, giao tiếp, phục vụ ngày một tốt hơn nhu cầu hợp pháp, chính đáng của người dân, đóng góp hăng hái vào sự phát triển kinh tế-xã hội của Thủ đô./. Kim Anh (TTXVN)